Eén sporthal of drie gymzalen

Samenvoegingen van scholen, opheffen van nevenlocaties of zelfs fusies. Het leidt vaak tot grote (VO) scholen. Die op hun beurt weer veel ruimte, oftewel meerdere zaaldelen nodig hebben voor bewegingsonderwijs. Ondanks de economisch zwaardere tijden, is nieuwbouw van één of meerdere binnensportaccommodaties in deze situaties wenselijk. Zeker met het oog op het belang van gezonde leerlingen en voldoende beweging. Al snel komt dan de vraag om de hoek kijken: bouwen we één sporthal of meerdere gymzalen? Een kijkje in de motieven.

Economische motieven

Vergroot afbeelding Welke motieven geven de doorslag bij keuze voor sporthal of meerdere gymzalen? Welke motieven geven de doorslag bij keuze voor sporthal of meerdere gymzalen?

In de praktijk zien we vaak dat er in deze situatie wordt gekozen voor één grote sporthal. De bouw van zo’n hal is immers goedkoper dan de bouw van 3 losse gymzalen. Omdat de investeringsbudgetten beperkt zijn, wordt vanuit financieel oogpunt gekozen voor deze “goedkopere” variant. Ook omdat de verhuurmogelijkheden op het eerste oog kansrijker lijken. Wat de consequenties zijn voor de latere exploitatie wordt veelal niet in de afweging meegenomen. En ook naar de primaire gebruikersgroep wordt bij deze keuzemogelijkheid over het algemeen matig geluisterd.

Primaire gebruikersgroep baat bij gymzaal

Vergroot afbeelding Wie is eigenlijkde primaire gebruikersgroep? En wat heeft die nodig? Wie is eigenlijkde primaire gebruikersgroep? En wat heeft die nodig?

De primaire gebruiker van een sporthal of gymzaal is de vaksectie lichamelijk Opvoeding (LO). De sportaccommodatie is hun “werkdomein”. Zij brengen er de hele dag door. Is een sporthal voor hen ook de meest ideale oplossing? De grotere functionele ruimte is een veel gebruikt argument in het voordeel van een sporthal. Maar is dit wel altijd wenselijk? Een sporthal is wat het woord al zegt: “een hal om te sporten”. Vaak zien we dat er in deze hallen concessies gedaan zijn in de inrichting wat met name de gymlessen overdag niet ten goede komt. En hoe zit het met de akoestiek en de toetreding van daglicht? De veelbesproken nagalmtijd is bijvoorbeeld veel hoger bij sporthallen dan bij de kleinere gymzalen.

De afwegingen op een rij

Voor het nemen van de beslissing sporthal of gymzalen, adviseren we betrokkenen een aantal basisvragen te stellen:

  • Wat is het primaire gebruik van de hal/zaal en wat zijn de wensen van deze groep?
  • Wat is de meerwaarde van een sporthal ten opzichte van meerdere gymzalen?
  • Hoeveel brengt die meerwaarde op? Welke exploitatielast wil de school zelf aangaan?
  • Welke partijen willen een langjarige huurovereenkomst aangaan en wat is de netto bijdrage aan de exploitatie (bij een gemiddelde huurprijs zijn de kosten nog wel eens hoger dan de opbrengsten)?
  • Zijn er participanten (bijv. gemeente) en zo ja welke belangen hebben zij?
  • Hoe zijn de leerlingenprognoses? En voor hoeveel jaar is de sportaccommodatie ‘vol’ met het aantal uren voor school- en avondgebruik?

Oog voor de toekomst

Vergroot afbeelding Voorkomen dat exploitatiekosten een zware last worden Voorkomen dat exploitatiekosten een zware last worden

Naast de functionele wensen van de gebruikers, is het een kwestie van in de toekomst kijken. Alleen uitgaan van het beschikbare bouwbudget betekent dat de initiële investering zwaarder weegt dan de jaarlijks terugkerende exploitatiekosten. Ervaring leert dat exploitatielasten op den duur een enorme “bottleneck” kunnen vormen. Niet zelden wordt de inhoudelijke ontwikkeling van de school en het vakonderwijs er zelfs door geremd.

Ontgroening en vergrijzing

Een sportaccommodatie wordt gemiddeld afgeschreven in 40 jaar. Dat betekent dat er ook goed gekeken moet worden naar toekomstige dekking. Hoe zijn de leerlingenprognoses? Hoe wordt de demografische ontwikkeling ingeschat? Als blijkt dat de dekking voor een sporthal voor wat betreft uren onderwijsgebruik over een aantal jaren sterk terugloopt, dan kan dat ook een argument zijn om te kiezen voor losse gymzalen. Je kunt eenvoudiger een gymzaal afbreken of andere (beweeg)functies geven dan een sporthaldeel afstoten.

Onderschat akoestiek nooit

Vergroot afbeelding Akoestische wand Akoestische wand

Het Bouwbesluit geeft aan dat in een sporthal de akoestiek zodanig moet zijn dat de gemiddelde nagalmtijd ten hoogste 1,8 seconde bedraagt. Aanbevolen wordt echter 1,2 sec in verband met de instructie die plaats moet vinden. Daarnaast is er de ARBO-wet. Deze verplicht de werkgever om de arbeid redelijkerwijs zo te organiseren dat daarvan geen negatieve invloed uitgaat op de veiligheid en de gezondheid en het welzijn van de werknemer. Uit een aantal onderzoeken de afgelopen jaren is naar voren gekomen dat vele sporthallen helaas niet voldoen aan deze norm. Sinds het onderwijs in sporthallen toeneemt, komen er meer klachten van vakleerkrachten LO over gehoorbeschadiging. Een hele belangrijke afweging die we met z’n allen serieus moeten nemen bij de afweging of we kiezen voor een sporthal of 3 gymzalen.

Praktische verschillen

Er zijn diverse praktische verschillen tussen een sporthal en losse gymzalen. Door deze plussen en minnen van beide varianten naast elkaar te leggen kan dit leiden tot een weloverwogen keuze. Zo is de inrichting in de gymzaal gericht op specifiek gebruik. En is het middendeel van een sporthal een zaaldeel waar eigenlijk niemand wil lesgeven. Voordeel van een sporthal is dat één zaaldeel al groter is dan een gymzaal. En zo zijn er nog veel meer voor- en nadelen van beide accommodaties op te noemen.

schemagymzaalvssporthal(3).jpg

Drie losse gymzalen of nóg anders

Vaak wordt de keuze voor een sporthal afgezet tegen 3 losse gymzalen. Er zijn echter veel meer mogelijkheden. Op basis van het vakwerkplan LO moet de ruimtebehoefte vastgesteld worden. Dit kan inhouden dat 1 gymzaal, 1 (grotere) spelzaal en een (kleinere) fitnessruimte beter past dan 3 gymzalen. Die locaties kunnen dan ook weer apart verhuurd worden voor dit specifieke gebruik. Ook kunnen zaaldelen gekoppeld worden aan de kant van de toestelberging. De materialen kunnen dan in beide zalen gebruikt worden. Een dubbele inventaris is dan meestal niet nodig.

Toestelberging en verhuurmogelijkheden

Bij de verhuur van gymzalen kan makkelijker gekozen worden om een zaal met dure of specifieke apparatuur niet te verhuren. Medegebruik in een sporthal betekent dat de toestelberging voor iedereen toegankelijk is.
Gymzalen kunnen sportspecifiek ingericht worden. Bij een sporthal is veelal sprake van een compromis om de hal interessant te maken voor zoveel mogelijk sporten. Om nog maar te zwijgen van uitvoeringen, tentoonstellingen en dergelijke. De hal moet immers exploitabel gemaakt worden.

Houtskoolfase

Voordat de keuze voor een architect gemaakt wordt, moet al bekend zijn wat de ruimtelijke wensen zijn. Deze zou gebaseerd moeten zijn op een functioneel programma van eisen afkomstig vanuit het vakwerkplan LO. Dit betekent dat vanaf de eerste tekening (houtskoolfase) er al rekening gehouden wordt met de ruimte voor de sportaccommodaties, niet alleen in vierkante meters maar in daadwerkelijk ingetekende kubieke meters. Daarbij hoort voor elke accommodatie de gebruiksfunctie. Dit voorkomt dat in een (te) laat stadium de wensen van de vaksectie LO naar voren komen. De keuze voor een sporthal of meerdere gymzalen wordt dan tijdig en met de juiste argumenten gemaakt.

Meer info

Samenvattend: de uiteindelijke keuze hangt sterk af van de lokale wensen en situatie. Voor een advies kunt u contact opnemen met Nijha, telefoon (0573) 28 85 55 of info@nijha.nl.

Vergroot afbeelding Dubbele gymzaal Dubbele gymzaal

Bekijk ook deze pagina's:

Afmetingen van gymzaal
Akoestiek in sportaccommodatie
Obstakelvrij bouwen en houden
Sporthal in de toekomst
Topsporthal voor onderwijsgebruik
Akoestiek in sportaccommodaties

Advies op maat

Wilt u advies op het gebied van het inrichten van uw sport-accommodatie?

Maak een afspraak met een van onze adviseurs:

Telefoon (0573) 28 85 55 of via het contactformulier

NIJHA SPORT EN SPELEN

Nijha b.v.

Work
Postbus 3
7240 AA
LochemThe Netherlands
T: Work(0573) 28 85 55