• Basisonderwijs
• Speelplein
  • Indelen van een speelplein
  • Veiligheid speeltoestellen
  • Ondergronden
  • Duurzame speeltoestellen
  • Beweegpakket voor plein
  • Voorbeelden schoolplein
  • Interactie op het plein
• Speellokaal
• Brede School
• Bewegingsonderwijs
• Spelinfo
• Webshop BO

Indelen van een speelplein

Hoe deel je een speelplein in? Een goede indeling geeft rust tijdens buitenspel. Hieronder volgen tips uit de praktijk en advies voor als u een speelplein opnieuw gaat inrichten.

Uitgangspunten in voorbereiding

Het is belangrijk eerst de uitgangspunten voor het speelplein te bepalen, zoals:

• wat is de beschikbare ruimte
  
• hoeveel kinderen moeten er gelijktijdig op het plein kunnen spelen
  
• is een scheiding tussen onderbouw, middenbouw en bovenbouw wenselijk
  
• wordt het speelplein ook gebruikt voor buitengym
  
• welke mogelijkheden biedt het terrein; niveauverschillen, natuurlijke afscheiding tussen het onderbouw en midden/bovenbouwplein, verschillende bestrating (kleur, gebruikte materialen)
  
• wordt het speelplein ook door BSO gebruikt.
  
  
  

Routes over het plein

Kijk eerst naar routes en ga daarna pas speelelementen plaatsen. Een zandbak mag een route bijvoorbeeld niet doorkruisen. Het gevaar bestaat dan dat de snelste route naar de schooldeur door het zand loopt. Ook de toegang naar de berging voor de karren moet ruim genoeg zijn om opstoppingen te voorkomen.
Let dus op het volgende:

• looproutes - van school naar de zandbak en de berging voor karren
  
• rijroutes - voor de kruiwagens, karren, enz.
  
  
  

Ongelukken voorkomen

Toestellen met een gedwongen beweging, zoals schommels en draaitoestellen, vragen extra aandacht bij de inrichting van het schoolplein. Rennende kinderen steken graag een looproute af. Ze mogen dan niet gegrepen worden door schommelende kinderen of kinderen die van een draaiend toestel af springen.

• bepaal de plaats van schommels en draaitoestellen extra zorgvuldig; duidelijk afgescheiden van de loop- en rijroutes.
  
  

Berging

Zorg dat de berging van karren en sport- en spelmateriaal liefst direct aan het plein ligt. Dit klinkt als een open deur, maar er zijn vele voorbeelden uit de praktijk waar de berging een onlogische plek heeft gekregen. Denk daarnaast ook vast na over de inrichting en indeling van de opbergruimte. Dit kan tijdens gebruik veel irritaties voorkomen. Tip: maak hogere groepen verantwoordelijk voor de uitleen van materialen en het opruimen van de berging na de pauze.

Rust voor de kinderen

Van de speeltijd besteden kinderen 30% aan kijken, observeren en bijkletsen. Creëer ook een rustige hoek. Laat loop- en rijroutes niet kort langs deze zit/kijkhoek lopen. Kinderen moeten zich ook af kunnen zonderen en andere kinderen ongestoord kunnen bekijken/ observeren. Het mooiste is als deze beschutte plek aan de zonkant ligt en aan de achterkant afgeschermd is.

Leeftijden uit elkaar

De ruimtelijke indeling bepaalt voor een groot deel de verdeling van de leerlingen tijdens het buitenspel. Het schoolplein moet voldoende aanleiding geven tot spelen en bovendien de spelactiviteiten spreiden over het plein.
De speeltoestellen moeten goed aansluiten bij de leeftijdsgroep en kinderen uitdagen en aantrekken. Ze moeten er hun fantasie in kwijt kunnen maar ook behendigheid verder kunnen ontwikkelen.

Zorg dus voor:

• eigen speelruimte voor de onderbouw
  
• speelruimte voor de midden- en bovenbouw.
  
  

Aansluiten bij belevingswereld

Speeltoestellen moeten aansluiten bij de ontwikkelingsfase van kinderen.

• onderbouw - fantasie en rollenspel zijn belangrijk. Daar horen bij: zand en een speelhuisje .
  
• middenbouw – kinderen laten graag zien wat ze kunnen. Met name klimmen & klauteren, springen, draaien zijn belangrijke speelfuncties. Speeltoestellen die hier bij passen zijn bijvoorbeeld duikelrekken en klimstructuren. Op een compact toestel ontstaan al snel opstoppingen. Let bij klimstructuren op de beschikbare speelruimte.
  
• bovenbouw – hier wordt veel gesport. Een basketbalring aan de muur of een klein doeltje in een hoek van het plein reguleren het spel. Het concentreert zich rond de doelen zonder dat de rest er veel last van heeft. Daar horen ook een muurtje, bank of balustrade bij – om lekker bij te kletsen.
  
  

Grote of kleine toestellen

Deze keuze is afhankelijk van het aantal kinderen dat gelijktijdig gebruik maakt van het plein. In de pauzes is doorstroom belangrijk. Kinderen moeten in korte tijd “stoom afblazen”. Een klimstructuur met meerdere op- en afgangen geeft meer kinderen de gelegenheid te spelen dan een schommel voor 1 persoon. Door een goede verdeling van speelfuncties over diverse toestellen en een ruimtelijke opstelling ten opzichte van elkaar, wordt de speelstroom het best gereguleerd.

Simpele oplossingen voor ieder plein

Een knikkertegel, een hinkelparcours of werpcirkels op een muur zijn simpele maar zeer doeltreffende speelaanleidingen om kinderen te verdelen over het speelplein. Door speelzones aan te brengen op de tegels, kunnen sportspelen en recreatief spel van elkaar gescheiden worden. Met pleinplakkers of wegenverf kan dit op een speelse manier vormgegeven worden.

Zandbak

Kiezen voor 1 grote zandbak of 2 kleinere? Bij 1 grote zandbak is het overzicht voor begeleiders groter en concentreert het spel zich. Voordeel van 2 kleinere zandbakken is dat bepaalde spelactiviteiten beter gereguleerd kunnen worden. Zo kan één zandbak voor rustige activiteiten gebruikt worden (taartjes bakken). De andere zandbak kan gebruikt worden voor graven, bouwen en sjouwen; goed toegankelijk voor kruiwagens en karren. Het scheiden van speelfuncties geeft een bijkomend voordeel voor de leerkrachten die spelobservaties moeten doen.

Zon en schaduw

Het ene speelelement moet juist in de zon, het andere kan beter in de schaduw geplaatst worden, zoals:

• plaats een zandbak in de ochtendzon; het zand wordt zo snel droog.
  
• plaats een glijbaan altijd zo dat de zon niet de hele dag op de glijgoot brandt.
  
  

Beplanting op en rond plein

Struiken hebben een ongelooflijke aantrekkingskracht op kinderen. Het is spannend en prikkelt de fantasie. Voorkomen dat kinderen in struiken spelen is dus vrijwel onmogelijk. Kies in overleg met een hovenier voor struiken die tegen een stootje kunnen. Een alternatief is om meerdere schuilhoeken en/of speelhuisjes te plaatsen die aansluiten bij de belevingswereld van de kinderen. Dit voorkomt dat kinderen een bezet huisje aantreffen en een alternatief gaan zoeken.

We hebben een overzicht gemaakt met speelbestendig groen (zie download hieronder).

Gymles op het speelplein?

Het plein of veld bij een school wordt steeds meer gebruikt voor bewegingsonderwijs. En dat is niet zo gek, want er zijn vele mogelijkheden. Zeker wanneer u er bij de inrichting al rekening mee houdt. Lees meer over 'gymles op het speelplein'.

• Print pagina
• Mail een vriend(in)