• Kinderopvang / BSO
• Sportieve opvang
• Spelinformatie
• Speelruimte
  • Richtlijnen buitenruimte
  • Delen van buitenspeelruimte
  • Indelen speelplein
  • Veiligheid speeltoestellen
  • Ondergronden
  • Medegebruik speellokaal
• Advies & ondersteuning
• Webshop KO-BSO

Indelen speelplein

"Goede indeling geeft rust tijdens buitenspel"

Hoe deel je een speelplein in en wat komt er allemaal bij kijken? Lees hieronder de praktische tips als u een buitenruimte of speelplein opnieuw gaat -her-inrichten.

Uitgangspunten in voorbereiding bepalen

• welke doelgroepen gaan de buitenruimte gebruiken?
  
• wat is de beschikbare ruimte?
  
• hoeveel kinderen moeten er gelijktijdig op het plein kunnen spelen?
  
• is een scheiding in speelruimte voor jonge en oudere kinderen gewenst?
  
• wordt het speelplein ook gebruikt voor sportieve bezigheden?
  
• Is het plein alleen voor vrij spelen bedoeld of ook voor activiteiten?
  
• welke mogelijkheden biedt het terrein; niveauverschillen, natuurlijke afscheiding tussen jonge en oudere kinderen, verschillende bestrating (kleur, gebruikte materialen).
  
• wordt het plein ook door een school gebruikt?
  

Routes over het plein

Kijk in de ontwerpfase eerst naar routes en ga daarna pas nadenken over de plek van speelelementen en beweegaanleidingen. Een zandbak mag bijvoorbeeld een route niet doorkruisen. Het gevaar bestaat dan dat de snelste route naar het gebouw door de zandbak loopt. De toegang naar de berging voor de karren moet ruim genoeg zijn om opstoppingen te voorkomen. Belangrijkste punten ten aanzien van routes op het plein:

• looproutes - van school naar de zandbak en de berging voor karren
  
• rijroutes - voor de kruiwagens, karren, enz.
  
• zit/rustplekken op een "rustige" plek in de ruimte situeren.

Ongelukken voorkomen

Toestellen met een zogenaamde gedwongen beweging, zoals schommels en draaitoestellen, vragen extra aandacht. Rennende kinderen mogen niet, bij het afsteken van een looproute, gegrepen worden door schommelende kinderen of kinderen die van een draaiend toestel af springen. De plaats van deze toestellen dient extra zorgvuldig bepaald te worden; dus duidelijk afgescheiden van de loop- en rijroutes.

Berging

Zorg dat de berging voor karren en andere materialen liefst direct aan het plein ligt. Dit klinkt als een open deur, maar er zijn vele voorbeelden uit de praktijk waar de berging een onlogische plek heeft gekregen.
Tip: maak oudere kinderen verantwoordelijk voor de uitleen van materialen en het opruimen van de berging. Ze ervaren deze verantwoordelijkheid als zeer interessant in plaats van als last.

Rust

Van de speeltijd besteden kinderen 30% aan kijken, observeren en bijkletsen. Creëer ook een rustige hoek. Laat loop- en rijroutes niet kort langs deze zit/kijkhoek lopen. Kinderen moeten zich ook af kunnen zonderen en andere kinderen ongestoord kunnen bekijken/ observeren. Het mooist is als deze beschutte plek aan de zonkant ligt en aan de achterkant afgeschermd is.

Leeftijden uit elkaar

De ruimtelijke indeling van de buitenruimte bepaalt voor een groot deel de verdeling van de leeftijden tijdens het buitenspel. De speelplaats moet voldoende aanleiding geven tot spelen en de spelactiviteiten spreiden over het plein. De speeltoestellen moeten goed aansluiten bij de leeftijdsgroep en kinderen uitdagen en aantrekken. Ze moeten er hun fantasie in kwijt kunnen maar ook hun motoriek in ongedwongen sfeer verder kunnen ontwikkelen.

Aansluiten bij belevingswereld

De buitenruimte en de speeltoestellen moeten aansluiten bij de ontwikkelingsfase van kinderen.

• De jongste kinderen zijn vooral bezig met ontdekken. Daar hoort ook bij kijken wat je al wel/niet kunt.
  
• 6-8 jarigen - fantasie en rollenspel zijn belangrijk. Zand en een speelhuisje mogen voor deze doelgroep niet ontbreken.
  
• 9-10 jarigen – kinderen laten graag zien wat ze kunnen. Met name klimmen & klauteren, springen, draaien zijn belangrijke speelfuncties. Speeltoestellen die hier bij passen zijn bijvoorbeeld duikelrekken en klimstructuren. Let bij klimstructuren op de beschikbare speelruimte. Op een compact toestel ontstaan al snel opstoppingen.
  
• 11-12 jarigen – hier wordt veel gesport. Een basketbalring aan de muur, klimgrepen aan een muur of een klein doeltje in een hoek van het plein reguleren het spel. Het concentreert zich rond de doelen zonder dat de rest er veel last van heeft. Een muurtje, bank of balustrade is nooit weg – even kletsen hoort er ook bij, zorg dus ook voor zitplekken.
  

Grote of kleine toestellen

Deze keuze is afhankelijk van het aantal kinderen dat gelijktijdig gebruik maakt van het plein. Kinderen moeten tijdens opvanguren “stoom kunnen afblazen” na een lang dagje school. Een klimstructuur met meerdere op- en afgangen geeft meer kinderen de gelegenheid te spelen dan een schommel voor 1 persoon. Door een goede verdeling van speelfuncties over diverse toestellen en een ruimtelijke opstelling ten opzichte van elkaar, wordt de speelstroom het best gereguleerd.

Sporten op plein

Sporten tijdens opvanguren is populair. Vooral de BSO-leeftijd wil graag sportactiviteiten doen. Met name de sportspelen zoals basketballen, voetballen, streethockey, tennis, volleybal en korfbal zijn populair. Zowel als vrij spel als in activiteitvorm. Ontbreken sportvoorzieningen op het plein? Dan biedt een mobiele, multifunctionele sportinstallatie uitkomst.

Kleine oplossingen voor elk plein

Een knikkertegel, een hinkelparcours of werpcirkels op een muur zijn simpele maar zeer doeltreffende speelaanleidingen om kinderen te verdelen over het speelplein. Door speelzones aan te brengen op de tegels, kunnen sportspelen en recreatief spel van elkaar gescheiden worden. Ook de chillplekken op het plein kunnen hiermee duidelijk aangegeven worden. Met pleinplakkers of wegenverf kan dit op een speelse manier vormgegeven worden.

Zandbak

Kiezen voor 1 grote zandbak of 2 kleinere? Bij 1 grote zandbak is het overzicht voor begeleiders groter en concentreert het spel zich. Voordeel van 2 kleinere zandbakken is dat bepaalde spelactiviteiten beter gereguleerd kunnen worden. Zo kan één zandbak voor rustige activiteiten gebruikt worden (taartjes bakken). De andere zandbak kan gebruikt worden voor graven, bouwen en sjouwen; goed toegankelijk voor kruiwagens en karren. Het scheiden van speelfuncties geeft een bijkomend voordeel voor de pedagogische begeleiders die spelobservaties moeten doen.

Zon en schaduw

Houd rekening met de volgende punten:

• Plaats een zandbak in de ochtendzon. Het zand wordt zo snel droog.
  
• Plaats een glijbaan altijd zo dat de zon niet de hele dag op de glijgoot brandt.
  
• Zorg dat rustplekken enigszins schaduw bieden.

Beplanting

Struiken hebben een ongelooflijke aantrekkingskracht op kinderen. Het is spannend en prikkelt de fantasie. Voorkomen dat kinderen in struiken spelen is dus vrijwel onmogelijk. Kies in overleg met een hovenier voor struiken die tegen een stootje kunnen. Een alternatief is om meerdere schuilhoeken en/of speelhuisjes te plaatsen die aansluiten bij de belevingswereld van de kinderen. Dit voorkomt dat kinderen een bezet huisje aantreffen en een alternatief gaan zoeken.

Download hieronder het bestand "Speelbestendig groen"

• Print pagina
• Mail een vriend(in)