Inspectie en onderhoud

De levensduur van je springkast wordt beïnvloed door meerdere factoren waar de normlijsten geen rekening mee houden. De normlijst gaat uit van het gemiddelde, maar jouw accommodatie kan daarvan afwijken. Springkasten worden vooral gebruikt door gymverenigingen en scholen. Hier worden groepen steeds groter en de situaties waarin de springkast wordt ingezet veranderen. De gebruiksfrequentie en gebruiksintensiteit neemt hierdoor toe. Hoe is dat bij jouw accommodatie? Het is belangrijk om hier inzicht in te krijgen. Dit heeft invloed op de levensduur van je springkast.

Meer dan een kast om over te springen

Naast een object om overheen te springen, wordt de kast ook ingezet in hindernisbanen, conditie circuits en als attribuut om banken aan te hangen. En een omgekeerde kastkop wordt gebruikt als opbergplek voor ballen. Een springkast wordt dus breed ingezet. Al deze gebruikstoepassingen kunnen naast een grote druk op de levensduur, ook tot hogere onderhoudskosten leiden.

Voorkomen van onderhoudskosten

• Het is belangrijk dat de wieltjes schoon zijn en worden gehouden. We zien vaak dat wieltjes niet meer goed werken door haren en overtallig stof. Hier kun je jezelf goed tegen verzetten door deze te controleren op vuil. 
• Wanneer de springkast in de berging wordt geplaatst, moet deze altijd van het verrol af worden gehaald. Dit voorkomt constante leuning van de kast op het verrol. 
• Het leerdek van de kast kan worden  aangetast door het gebruik. Om beschadiging tegen te gaan zou het leerdek 1 á 2 keer per jaar moeten worden ingesmeerd met ledervet. 
• Door slim te ontwerpen, beperken we de onderhoudskosten tot een minimum. De springkast van Nijha is voorzien van een ‘verende verrol’. Als kinderen tijdens het verplaatsen op de kast gaan zitten, dan zakt de kast op de grond. Zo voorkomen we overbelasting     van de verrol en het onderste kastdeel. Daardoor heb je minder onderhoudskosten.
• De hoeken van onze springkasten zijn versterkt en voorzien van een beuken vormdeel. Dit voorkomt beschadiging van de hoekconstructie. Bovendien draagt het eraan bij dat de kast langer stabiel en onderhoudsvrij blijft.

Matten worden intensief gebruikt in het bewegingsonderwijs, maar bijvoorbeeld ook door turnverenigingen. Wat zijn de afschrijftermijnen van die matten? Welk soort mat gaat het langst mee? En waarom mag je afgekeurde matten niet als reserve of voor éxtra veiligheid gebruiken?

Wat is de afschrijftermijn voor matten?

De basisinventarislijst van de KVLO geeft aan wat de gemiddelde afschrijftermijn is voor sportmateriaal: bijvoorbeeld 8 jaar. In de praktijk kan het zijn dat een mat al na 6 jaar wordt afgekeurd, ofwel is afgeschreven. Dat komt omdat het werkelijke gebruik altijd belangrijker is, dan het landelijke gemiddelde. Jouw matten worden intensiever gebruikt als naast basisonderwijs, ook voortgezet onderwijs er gebruik van maakt. Een turnvereniging gebruikt de matten intensiever dan een badmintonvereniging. Al deze factoren spelen mee om een goed beeld te krijgen van de juiste afschrijftermijn van de matten in jouw specifieke accommodatie.

Hoe maak ik een goede begroting voor het afschrijven van mijn matten?

Het goed inschatten van de afschrijftermijnen is belangrijk om tot een realistische exploitatiebegroting te komen. Als jouw matten door intensief gebruik geen 8 jaar, maar 6 jaar meegaan: dan heb je een gat in de begroting. Ons advies is om een meerjarenbegroting te maken voor de volledige inventaris van jouw accommodatie – gebaseerd op het daadwerkelijke gebruik in de praktijk. En als het gebruik van jouw accommodatie wijzigt omdat er andere verenigingen actief zijn, of nieuwe sporten (zoals freerunning) worden aangeboden: pas dan ook de afschrijftermijnen aan.

De ene mat is de andere niet

Een afschrijftermijn staat niet op zich. Het heeft een directe relatie met de kwaliteit van een product. Een kwalitatief goede mat, met juiste vulling en hoes, gaat langer mee dan een goedkoper alternatief. Het is dus belangrijk om bij de aanschaf al een goed beeld te hebben van het gebruik en daar de kwaliteit van sportinventaris op af te stemmen. Twee tips:

• Een goedkopere vulling op polyether basis is losser van samenstelling en geeft minder demping is dan bij een (duurdere) compacte vulling. Bij veelvuldig landen op dezelfde plek wordt de vulling zo dun wordt dat de mat tijdens de zaalinspectie sneller afgekeurd wordt.
• De wijze van opbergen heeft invloed op de levensduur. Het beste is de matten horizontaal op te bergen. Bij verticale berging (staand op een mattenwagen of hangend aan klittenband aan de muur) drukt de zwaartekracht op de lijmverbindingen van de polyether delen. Gevolg is dat de vulling ‘uitzakt’ en aan functionaliteit verliest.

Focus op investering of exploitatie

Zeker bij nieuwbouw of renovaties van sportaccommodaties worden nog wel eens een concessie gedaan aan de kwaliteit van de inventaris, omdat anders het beschikbare investeringsbudget overschreden wordt. Daarbij vergeten eigenaren vaak dat een goedkoper product wel binnen de investering past - maar korter meegaat. Een goedkopere mat, moet je eerder afschrijven. Ervaring leert dat dit extra druk geeft op de exploitatiebegroting en leidt tot ontevreden gebruikers. Vooraf meer investeren, betaalt zich later terug.

Gedifferentieerde huurbedragen?

Gebruik van sportinventaris door turnverenigingen draagt bij aan een versnelde afschrijving. Vraag is of turnverenigingen dan ook een andere huurprijs zouden moeten betalen voor een sportaccommodatie dan bijvoorbeeld een badmintonvereniging. Door een extra bijdrage in de huurprijs te verwerken voor versnelde afschrijving, blijft je in staat om beide verenigingen binnen te houden.

Mag ik afgekeurde matten gebruiken als extra zekerheid bij springactiviteiten?

Ons advies is om afgekeurde materialen uit de sportaccommodatie te verwijderen. Dat lijkt logisch, maar in de praktijk gaat het vaak anders. Hoe zit het met de risico’s en aansprakelijkheid?

• Als tijdens een inspectie de matten worden afgekeurd, dan wordt dit duidelijk aangegeven, zowel op het inspectierapport als op de matten. Gebruikers zien dus dat de matten zijn afgekeurd.
• Als je deze matten toch inzet, is er sprake van opzettelijk gebruik van afgekeurd materiaal. Bij een ongeval kan "nalatigheid in handelen" verweten worden.
• Ook bij het inzetten van een afgekeurde mat als extra zekerheid bij een springsituatie is sprake van nalatigheid in handelen.

Stel dat een sporter zich ernstig blesseert bij de uitloop na een sprong. Deze blessure ontstaat op een afgekeurde mat. Als de trainer aansprakelijk gesteld wordt, kijkt de verzekeraar naar de situatie waarin de blessure ontstond. Als blijkt dat er afgekeurd materiaal gebruikt is, komt de aansprakelijkheid snel bij de lesgever of trainer te liggen. Het feit dat de blessure waarschijnlijk veel erger zou zijn als die (afgekeurde) mat er niet gelegen zou hebben, is voor de verzekeraar niet relevant. Kortom: nóg een argument om tijdig te investeren in vervanging van de matten!

Een vraag uit de praktijk: “Onze sportbegroting staat onder druk. Nu is het voorstel om de jaarlijkse inspectie van de sportinventaris in onze sportaccommodaties op te schuiven en deze voortaan slechts één keer per twee jaar uit te laten voeren. Mag dat?”

Dit zegt de Arbeidsomstandighedenwet

Sportinventaris in sportaccommodaties wordt vanuit de Arbeidsomstandighedenwet gezien als een arbeidsmiddel voor trainers en docenten die ermee werken. Deze wet bestaat uit vier delen. In het deel ‘Arbeidsomstandighedenbesluit’ staan in de artikelen 3.2, 7.3 en 7.4 heldere eisen waaraan een eigenaar van sportaccommodaties moet voldoen als het gaat om inspectie en onderhoud: ‘Een accommodatie moet regelmatig geïnspecteerd worden door een deskundig persoon. Geconstateerde gebreken die de veiligheid of gezondheid kunnen beïnvloeden, moeten zo snel mogelijk worden hersteld.’ Dus: inspectie is verplicht, maar de wet stelt niet verplicht dat inspectie jaarlijks plaatsvindt.

Veiligheid

Tijdens een inspectie bekijken de inspecteurs de sportinventaris op veiligheid. Zij rapporteren geconstateerde gebreken, waarop jij als eigenaar of beheerder van een accommodatie actie kunt ondernemen om onveilige situaties op te lossen. Een inspectie met een jaar opschuiven kan als gevolg hebben dat er toch onveilige situaties ontstaan. Het gebruik van de inventaris zal in die periode namelijk niet minder intensief zijn. Los van de veiligheid, is het de vraag of het opschuiven van de inspectie daadwerkelijk je echt een bezuiniging oplevert.

Korte termijn besparing

Opschuiven van een inspectie betekent namelijk ook dat kleine defecten niet geconstateerd en gerepareerd worden. In het extra jaar kunnen dit soort kleine defecten verergeren, waardoor de kosten voor het herstel uiteindelijk veel groter zijn. Sterker nog: een kleine scheur in een basketbalbord kan hersteld worden. Als de scheur groter wordt, moet je uiteindelijk een heel nieuw basketbalbord monteren. Zo levert de bezuiniging op het inspectieabonnement je uiteindelijk forse meerkosten op bij reparaties.

Aansprakelijkheid

De Arbeidsomstandighedenwet geeft zoals gezegd niet aan dat een accommodatie jaarlijks geïnspecteerd moet worden. De wet spreekt over ‘regelmatig’ en ‘over het zo snel mogelijk herstellen van gebreken’. Als er een ongeval plaatsvindt in de accommodatie en er volgt aansprakelijkheidsstelling, dan kijkt een verzekeraar altijd naar de omstandigheden waaronder het ongeval plaatsvond en hoe jij als eigenaar van de accommodatie jouw plicht om de accommodatie veilig te houden hebt ingevuld. Het verlengen van de inspectietermijn met een jaar zonder aantoonbare reden (anders dan budget), maakt jouw positie als eigenaar zeker niet sterker. Het kan zelfs leiden tot aansprakelijkheidsstelling op basis van nalatigheid in handelen. Dat wil je uiteraard voorkomen.

Bezuinigen door te investeren

Als je wilt bezuinigen, klinkt het advies om juist te investeren onlogisch. Maar toch: door te investeren in langdurig beleid, door de tijd te nemen accommodaties goed te inventariseren op toekomstig gebruik en inventarisbehoefte, kunnen zomaar onverwachte oplossingen naar voren komen die positief zijn voor jouw budget. Want ook ongebruikte toestellen kosten geld. Kijk ook eens naar het onderhoudsabonnement. Sluit dat nog voldoende aan op de behoeften? Er zijn de afgelopen jaren onderhoudsvormen ontwikkeld die wellicht beter aansluiten op jouw situatie en budget. Zorg dat je je hierover laat informeren.

Inventaris check

De basisinventarislijsten voor BO en VO van de KVLO geven je alvast een goed idee van de inventaris die nodig is voor bewegingsonderwijs in jouw accommodatie. Onze ervaring leert dat er in accommodaties vaak veel meer materialen bijkomen, dan dat er uit gaan. En al die materialen moet geïnspecteerd en onderhouden worden. Een kritische blik in jouw toestelberging biedt wellicht mogelijkheden om (oude en afgeschreven) toestellen te verwijderen. Dat scheelt ruimte en geld.

Gebruikers zijn gebaat bij een veilige sportinventaris. Daarom is er een periodieke veiligheidsinspectie voor sportinventaris. Inspecterende bedrijven hanteren daarbij niet allemaal dezelfde systematiek, dat leidt soms tot discussie. Hoe komt dat en zijn er gevolgen voor de veiligheid?

Normen als basis voor de inspecties

Bij inspecties van sportinventaris worden relevante Europese normen als uitgangspunt genomen. Voor veel toestellen bestaan specifieke normen, waarin eisen staan voor veiligheid, constructie en gebruik. Als er geen specifieke norm beschikbaar is, wordt vaak de algemene norm NEN-EN 913 gebruikt.

Deze normen bevatten technische en veiligheidseisen die helpen beoordelen of een toestel veilig is ontworpen, geïnstalleerd en gebruikt kan worden.

In tegenstelling tot speeltoestellen, die onder het Warenwetbesluit attractie- en speeltoestellen vallen, zijn normen voor sportinventaris meestal niet wettelijk verplicht. Ze worden wel gezien als belangrijke richtlijn en kwaliteitsstandaard binnen de branche. Het volgen van een norm laat zien dat een toestel voldoet aan de huidige veiligheidsinzichten.

Inspecteurs gebruiken deze normen als hulpmiddel bij hun beoordeling, samen met praktijkervaring, gebruiksomstandigheden, onderhoud en slijtage. De uiteindelijke beoordeling is dus altijd een combinatie van normen en professionele inschatting.

Hoe ontstaan verschillen?

Inspectie systematiek

Verschillen in de uitkomsten van inspecties ontstaan door de interpretatie van de normen. Deze kunnen zwart/wit gehanteerd worden of toegepast vanuit het gebruik. In het laatste geval wordt, naast de veiligheid, nadrukkelijk gekeken of een product nog te repareren is.

Voorbeeld van een interpretatieverschil

‍Neem een springkast die op bepaalde punten afwijktvan de norm, maar in de praktijk geen direct veiligheidsrisico oplevert. Nijha beoordeelt zo’n kast vanuit het gebruik en kan deze goedkeuren. Wanneer de norm strikt wordt toegepast, kan een andere partij dit beoordelen als een ‘verhoogd risico’.

Wat te doen met verschillen in interpretatie?

‍De eigenaar van de sportinventaris is verantwoordelijk voor de veiligheid en staat van de toestellen. Met een periodieke inspectie laat je zien dat je veiligheid serieus neemt, zeker als je ook opvolging geeft aan de adviezen.

Wanneer adviezen gebaseerd zijn op een strikte interpretatie van de norm, kan dit leiden tot (snellere) vervanging. Het is aan de eigenaar om hierin een bewuste afweging te maken. Vraag de inspecterende partij altijd naar het daadwerkelijke risico voor de gebruiker als een advies niet wordt opgevolgd. Betrek hierbij ook het gebruik in de praktijk, zoals hoevaak en op welke manier toestellen worden gebruikt.

Een inspectie is een momentopname

‍Welke systematiek er ook gehanteerd wordt, na een inspectie ligt er een juiste weergave van de staat van de sportinventaris. Het betreft wel een momentopname. Een dag na de inspectie kan een toestel bij gebruik een defect oplopen. Veiligheid van sportinventaris vraagt dus dagelijks aandacht en is niet af te dekken met alleen het afsluiten van een inspectieovereenkomst.

Conclusie

‍Bedrijven hanteren hun eigen inspectiemethodiek, met als uitgangspunt eenv eilige sportinventaris. Het strikt toepassen van normen of het beoordelen op basis van gebruik en risico’s kan leiden tot verschillen in uitkomsten. Dit is geen fout, maar het gevolg van een professionele risico-inschatting.

De eigenaar van de sportinventaris blijft verantwoordelijk en maakt uiteindelijk de afweging welke adviezen worden opgevolgd. Bij twijfel kan altijd een second opinion worden aangevraagd.

“Juf, er is een ongelukje gebeurd…” Ongelukjes zitten in een klein hoekje, zeker met spelende kinderen. Gelukkig blijft het meestal bij een pleister en een knuffel. En als school doe je er ook alles aan om erger te voorkomen. Voldoen aan alle veiligheidseisen voor de speeltoestellen op jouw schoolplein bijvoorbeeld. In dit artikel leggen we uit welke regels en wetten van toepassing zijn.

Warenwetbesluit

Sinds maart 1997 is het Warenwetbesluit veiligheid attractie- en speeltoestellen (Staatsbesluit 474) van toepassing. Hierin is vastgelegd dat speeltoestellen veilig geproduceerd en beheerd moeten worden. Het besluit is van toepassing op speeltoestellen die bestemd zijn voor publiek gebruik. Een school is verantwoordelijk voor het beheer van de speeltoestellen op het terrein van de school, tenzij je hierover andere afspraken hebt gemaakt met de gemeente. De school of de gemeente moet dus voldoen aan bovenstaande wet. 

Wat vraagt deze wet dan precies van scholen? De volgende eisen staan in het Warenwetbesluit veiligheid attractie- en speeltoestellen:

• Speeltoestellen die na maart 1997 geproduceerd zijn, moeten goedgekeurd zijn en voorzien zijn van een typekeurcertificaat. 
• Voor speeltoestellen die vóór maart 1997 geproduceerd zijn, geldt dat jij als beheerder moet aantonen dat de toestellen veilig zijn en veilig beheerd worden. alles moet doen om deze toestellen veilig te houden of veilig te maken. 
• Per speeltoestel moet je een logboek bijhouden. Hierin moet worden bijgehouden op welke data inspecties, reparaties en eventuele ongelukken hebben plaatsgevonden. Hierin staan naast de toestelgegevens ook data waarop inspecties, reparaties en ongelukken plaatsgevonden hebben. Bij een ongeluk waaruit aansprakelijkstelling volgt, zal de verzekeringsmaatschappij altijd nagaan of jij als beheerder adequaat gehandeld hebt. Als blijkt dat je ‘aantoonbaar in gebreke bent gebleven’, dan kan de school ‘nalatigheid in handelen’ verweten worden. 

Richtlijnen soorten inspecties

Oke, je moet dusvoldoen aan de wet. Maar welk soort inspecties moet je dan uitvoeren op de speeltoestellen op jouw schoolplein? Hieronder vind je de richtlijnen voor de verschillende soorten van inspecties volgens de Europese norm. De frequentie waarin alle inspecties plaatsvinden, is afhankelijk van de gebruiksintensiteit en de vervuilingsgraad.

Routinematige inspectie

• Visuele inspectie op gebroken of losgeraakte onderdelen, vervuiling van toestel of ondergrond en vandalisme.
• Frequentie: dagelijks tot wekelijks.

Functionele inspectie

• Meer gedetailleerde inspectie waarbij o.a. gekeken wordt naar verbindingen, stabiliteit, beschadiging aan toplagen, roestvorming en de dikte van het bodemmateriaal.
• Frequentie: maandelijks tot 1 keer per kwartaal.

Grote inspectie

• Toestellen worden in hun totaliteit aan een grondige inspectie onderworpen conform EN 1176 en EN 1177.
• Frequentie: 1 of 2 keer per jaar. 

Verantwoordelijkheid

De routinematige en de functionele inspectie, ook wel de zichtinspecties genoemd, moet jij als beheerder regelmatig zelf uitvoeren. Je kijkt dan naar de bevestigingspunten, stabiliteit van de constructie, splinters bij houten delen, scherpe randen en uitstekende delen.

De uitgebreide (grote) inspectie op basis van de EN 1176 en EN 1177 moet door een professioneel bedrijf uitgevoerd worden. Om de veiligheid te garanderen kun je Nijha inschakelen voor jaarlijkse inspectie en onderhoud. Onze Nijha inspecteurs zijn allemaal gecertificeerd en inspecteren de toestellen nauwkeurig. Na afloop van de inspectie ontvang je als klant een inspectierapport. Daarin lees je de staat van het toestel en welk onderhoud en reparaties uitgevoerd moeten worden. De monteurs van Nijha bekijken alle toestellen heel grondig. Na afloop ontvang je als klant een inspectierapport. Daarin lees je de staat van het toestel en welk onderhoud en reparaties uitgevoerd moeten worden. Onze monteurs zijn allemaal gecertificeerd en ervaren. Naast inspecties voor de speeltoestellen, doet Nijha ook inspecties voor het speellokaal, de sportinventaris en outdoor- en urban sports. 

Dat materialen slijten, is een goed teken! Dat geeft namelijk aan dat er veel gebruikt van wordt gemaakt. Veel slijtages zijn te voorkomen of te herstellen. Hieronder tips over:

• Het repareren van een scheur in een skippybal;
• Het repareren van scheuren in een mat of leerdek;
• Het goed vastmaken van een ballonbal om geen lucht te verliezen.

Scheur in skippybal repareren

Bij skippyballen op harde ondergronden kan er zomaar een lek ontstaan als de bal op een scherp voorwerp komt. Door de luchtdruk in bal blijft het vaak niet bij een klein gaatje maar is het al snel een scheur. Als dit niet te groot is, dan kan die gerepareerd worden met Tear-Aid type B.

Oersterk
De gebruikte transparante folie is oersterk. De plek van de reparatie wordt dus geen zwakke plek. Omdat het folie dun en transparant is, valt het nauwelijks op en doet het geen afbreuk aan de gebruikseigenschappen.

Snel gebruiksklaar
Tear Aid is niet alleen sterk en rekbaar maar ook nog eens snel aan te brengen:

1. Ontvet de ondergrond met het meegeleverde alcoholdoekje;
2. Even laten drogen en reparatiepatch aanbrengen;
3. Goed aandrukken en klaar;
4. De bal is direct gebruiksklaar en heeft na 24 uur 100% hechting.

Twee soorten Tear Aid

• Type A is geschikt voor alle producten met uitzondering van PVC. Denk aan scheuren in luchtbedden, canvas matten, leerdek van springkast of zadel van eenwieler.
• Type B is voor vinyl producten zoals skippyballen, vinyl matten, springkussens, Gymnic ballen en trampolineranden.

Scheur in mat of leerdek repareren

Door veelvuldig gebruik of door aanraking met een scherp voorwerp kan er een scheur ontstaan in een canvas mathoes of een springkastdek. Om te voorkomen dat een klein gaatje een grote scheur wordt, is het raadzaam deze snel te behandelen. Als de scheur of het gat niet te groot is, dan kan die gerepareerd worden met Tear-Aid type A.

Snel gebruiksklaar
Tear Aid is niet alleen sterk en rekbaar maar ook nog eens snel aan te brengen:

1. Ontvet de ondergrond met het meegeleverde alcoholdoekje
2. Even laten drogen en reparatiepatch aanbrengen
3. Goed aandrukken en klaar
4. De mat of het leerdek is direct gebruiksklaar en heeft na 24 uur 100% hechting

Ballonbal verliest lucht door klein gaatje

De ballonbal wordt opgepompt met een dubbelwerkende pomp of opgeblazen via een rietje, daarna wordt er een stop in gedrukt. Als de bal direct na het opblazen of oppompen al lucht verliest kan dat 2 oorzaken hebben:

Er ontsnapt lucht bij het ventiel
Als de stop vaak in en uit de bal gaat, dan kan de ventielopening wat ruimer worden waardoor er langzaam lucht ontsnapt uit de opgepompte bal. Of dit het probleem is kun je snel zien als je wat water op het ventiel druppelt. Plakband als oplossing. Plakband is glad waardoor de stop nog steeds goed in de bal te drukken is. Gebruik geen (sport)tape, dat is te ruw en zal opstropen als de stop in de bal gedrukt wordt.

• Haal de stop uit de bal en doe plakband om het bovenste deel van de stop.
• Begin met 1 laag, als dat niet voldoende is, breng dan nog een volgende laag aan, net zolang tot er geen lucht meer ontsnapt.

Er zit een gaatje in de bal

• Houd de opgepompte bal onder water, aan de luchtbellen kun je zien waar het lek zit;
• Markeer de plek met een pen of stift;
• Maak de bal goed droog;
• Doe een heel klein beetje lucht in de bal (dit voorkomt dat bij het plakken de lijm ook plakt aan het tegenoverliggende materiaal);
• Doe een druppel PVC lijm op het gaat en laat het drogen.

Deze oplossing werkt alleen bij kleine gaatjes en soms is het nodig de procedure een paar keer te herhalen. Als een gat te groot is, kan Tear- Aid een oplossing zijn. Zie hiervoor het Tear Aid blog.

Plakband en lijm voor meer ballen een handige oplossing.
Naast de ballonbal kunnen bovenstaande oplossingen ook toegepast worden op de volgende ballen:

• Ballonbal small
• Ballonbal XXXL
• Bodybal

De plakband oplossing werkt wel bij onderstaande ballen, het lijmen van een gaatje niet.

• Gymnic bal
• Skippybal