Primair Onderwijs

Jouw school gaat een nieuw speellokaal inrichten. Waar begin je dan? Hoe zorg je dat je het veilig inricht? En welke materialen moet je aanschaffen? Nijha heeft 16 aandachtspunten op een rij gezet om je op weg te helpen.

• Zet bij nieuwbouw alle wensen op papier, zodat je die kunt meenemen in de bouwtekening. Een bouwkundige aanpassing door de architect kan alleen zonder kosten in de schetsfase. De inhoudelijke en functionele waarde moet je zelf aan geven;
• Houd bij de inrichting rekening met de manier waarop je les wilt geven (klassikaal of in groepen). Bij klassikale lessen staat één bewegingsactiviteit centraal, bij een les in groepen biedt je meerdere activiteiten tegelijk aan.
• Bekijk de ontwikkelingen qua leerlingenaantal van jouw school en bepaal op basis van de aantallen de hoeveelheid inventaris.
• Wordt de nieuwe school een Brede School? Inventariseer dan het extra gebruik van het speellokaal door bijvoorbeeld peuterspeelzaal, kinderopvang, of BSO. Welke materialen heb je dan (extra) nodig?
• Heeft het speellokaal een multifunctioneel karakter? Zo ja, dan heb je een geluidwerende en stevige (balvaste) wand nodig.
• Het speellokaal moet een sportvloer hebben, ook als het lokaal een multifunctioneel karakter heeft. De sportvloer moet bovendien voldoende demping geven.
• De minimale afmeting voor een speellokaal is 84 m2.
• De berging moet minimaal 8 m2 en 260 cm hoog zijn, zodat je ladders staand kunt plaatsen.
• De berging moet goed bereikbaar zijn en aansluiten op de werkvloer.
• Wordt het speellokaal verdiept aangelegd? Zo ja, kijk dan kritisch naar de trap. Deze mag geen scherpe hoeken hebben en moet duidelijk afsteken bij de werkruimte. De trap mag geen onderdeel zijn van de werkruimte en moet dus buiten de 84 m2 vallen.
• Is er een voldoende sterke draagconstructie in het plafond aangebracht om één of meer zwaaipunten aan te kunnen brengen?
• Welk plafond komt er in het lokaal? Een systeemplafond is niet wenselijk. Het plafond moet zo egaal mogelijk en balvast zijn. Als er een systeemplafond gepland staat, stel dan als eis dat de platen geborgd worden en niet opwippen als er een bal tegenaan komt.
• Zorg ervoor dat de verlichting voldoende weggewerkt en balvast is.
• Er mogen geen uitstekende delen in het lokaal voorkomen. Een verwarming moet afgeschermd zijn, deuren moeten naar buiten toe opengaan en lichtknoppen moeten vlak op de muur zijn aangebracht (en balvast zijn).
• Zorg dat de wanden van het lokaal vlak afgewerkt zijn en geen gruis loslaten bij balcontact. Uit budgetoverwegingen kiezen scholen regelmatig voor een grove steen. Dit is vanuit veiligheid (ARBO) niet goed te keuren. Als je geen andere steensoort kunt kiezen, stel dan als eis dat de wand bekleed wordt of dat er een coating over de steen komt. Dit voorkomt blessures, spaart balmateriaal en voorkomt dat de sportvloer beschadigt.
• Houd bij de inrichting van een speellokaal rekening met de actuele KVLO Basisinventarislijst Speellokaal.

Ben je bezig met het indelen van een nieuw schoolplein of het herinrichten van een bestaand schoolplein? Hieronder vind je 8 tips voor een goede indeling van het plein.

1. Bepaal de routes op het schoolplein

Voor een goede indeling is het noodzakelijk om eerst te kijken naar looproutes en rijroutes op het plein. Een looproute is de route die kinderen lopen van school naar de zandbak en de berging maar ook naar de uitgang. Een rijroute is de route voor kruiwagens en karren. De speelelementen die je op het schoolplein plaatst, mogen deze routes niet blokkeren.

2. Voorkom ongelukken op het schoolplein

Toestellen zoals schommels en draaitoestellen, vragen extra aandacht bij de inrichting van het schoolplein. Rennende kinderen snijden graag een stukje af. Ze mogen dan natuurlijk niet in botsing komen met schommelende kinderen of kinderen die van een draaiend toestel afspringen. De plaats van schommels en draaitoestellen moet dus duidelijk op afstand liggen van loop- en rijroutes.

Creëer rust en zones op het schoolplein

3. Berging

Zorg dat de berging direct aan het plein ligt. Dit klinkt als een open deur, maar er zijn vele voorbeelden uit de praktijk waar de berging een onlogische plek heeft gekregen. Denk daarnaast ook alvast na over de inrichting en indeling van de opbergruimte. Dit kan tijdens gebruik veel irritaties voorkomen. Tip: maak hogere groepen verantwoordelijk voor de uitleen van materialen en het opruimen.

4. Rust voor de kinderen

Van hun speeltijd besteden kinderen 30% aan kijken, observeren en bijkletsen. Creëer daarom ook een rustige hoek. Laat loop- en rijroutes niet kort langs deze zit/kijkhoek lopen. Kinderen moeten zich ook kunnen afzonderen en andere kinderen ongestoord kunnen bekijken/ observeren. Het mooiste is als deze beschutte plek aan de zonkant ligt en aan de achterkant afgeschermd is.

5. Leeftijden uit elkaar

De ruimtelijke indeling van het schoolplein bepaalt voor een groot deel de verdeling van de leerlingen tijdens het buitenspel. De speeltoestellen moeten goed aansluiten bij de leeftijdsgroep waarvoor ze bedoeld zijn en kinderen uitdagen en aantrekken. Vaak richten scholen een zone in voor de onderbouw en een zone voor de bovenbouw.

Blijf aansluiten op de beleveringswereld

6. Aansluiten bij de belevingswereld

Speeltoestellen moeten aansluiten bij de ontwikkelingsfase van kinderen. Voor kinderen in de onderbouw zijn fantasie en rollenspel belangrijk. Denk hierbij aan speelhuisjes. Voor kinderen in de middenbouw moet je meer denken aan klimmen & klauteren en voor kinderen in de bovenbouw aan sporten.

7. Zon en schaduw

Het ene speelelement moet juist in de zon staan en het andere juist in de schaduw. Plaats een zandbak in de ochtendzon, zo kan het zand snel drogen. Plaats een glijbaan zo, dat de zon niet de hele dag op de glijgoot brandt.

8. Beplanting op en rond plein

Struiken hebben een ongelooflijke aantrekkingskracht op kinderen. Het is spannend en prikkelt de fantasie. Kies voor struiken die tegen een stootje kunnen. Met de komst van groene schoolpleinen is het beplanten van een plein steeds belangrijker geworden.

Scholen die nieuw gebouwd worden, ontvangen een zogeheten ‘lumpsum’ vergoeding van het rijk. Dat is één pot met geld, van waaruit je de school – inclusief het speellokaal – financiert.

Wanneer je echter iets wilt vervangen of toevoegen in een bestaand speellokaal, moet je dat als school betalen uit eigen middelen. Scholen ontvangen jaarlijks een algemene bijdrage van het rijk. Die mogen zij naar eigen inzicht besteden. Maar ondanks die bijdrage, worstelen veel scholen met hun budget en moeten zij vaak scherpe keuzes maken. Het speellokaal wordt daarbij vaak vergeten.

Geld reserveren voor het speellokaal

Pas sinds een aantal jaar zijn schoolbesturen voor openbaar onderwijs gestart met afschrijven van materialen en reserveren voor vervanging. Veel scholen hebben nu nog niet voldoende reserves opgebouwd voor grote investeringen. Dat vraagt om creativiteit en goed financieel beleid.

Belangrijk is dan om te weten wat de financiële waarde van het huidige speellokaal is, en wat er in de toekomst nodig is aan geld. Nijha heeft een tool ontwikkeld waarmee je hierin snel inzicht krijgt . Deze tool maakt zichtbaar hoeveel geld in het speellokaal zit, en welke bedragen je moet reserveren voor de toekomst om afgeschreven materialen te vervangen. Met het inzicht uit deze tool kan het bestuur of administratiekantoor een juiste financiële planning maken.

Meerjarenbegroting

We adviseren scholen ook voor het speellokaal te werken met een meerjarenbegroting, om je voor te bereiden op toekomstige investeringen. Nijha kan zo'n inventarisbegroting voor het speellokaal maken. De inventaris wordt in een bestand gezet en voorzien van jaar van aanschaf, afschrijftermijn en aanschafkosten. Op basis van economische en sporttechnische afschrijving wordt automatisch het jaar van vervanging van elk toestel aangegeven. Optelling van alle toestellen (en spelmateriaal) levert een jaarlijks te reserveren bedrag op.

Inspectie en onderhoud van het speellokaal

Als school wil je natuurlijk niet verantwoordelijk zijn voor een ongeval dat is veroorzaakt door achterstallig onderhoud. Daarom is het belangrijk, en zelfs wettelijk verplicht, om je speellokaal jaarlijks te laten inspecteren. Denk bij jouw begroting ook aan het afsluiten van een inspectie- en onderhoudscontract voor het speellokaal. Met zo'n contract waarborg je de veiligheid en levensduur van materialen. Dit scheelt weer in de afschrijvingslasten. Wist je dat het combineren van de inspectie van het speellokaal, schoolplein en eventueel de gymzaal financiële voordelen met zich mee brengt? Wij vertellen er graag alles over!

De Buitengymzaal

Soms ontstaat een idee omdat je gewoon voelt dat het anders moet. Dat het beter kan. Dat was ook het geval in 2017, toen het idee van de Buitengymzaal ontstond. Erik Spiegelenberg (beweegspecialist) en Fred Verhoeven (projectmanager) nemen je mee in het ontstaan van dit unieke concept.

Waarom niet buiten...?

Fred: “In 2017 waren we bij een basisschool in Oudenbosch. Daar wilden ze een vergroot speellokaal geschikt maken als gymzaal. Alleen, de binnenruimte was niet toereikend genoeg om alle leerlijnen mogelijk te maken.” In plaats van de handdoek in de ring te gooien, dachten we out of the box, herinnert Fred zich: “Wat binnen niet past, kan buiten misschien wel.” En zo gingen we aan de slag. Eerst met schetsen in hout, vol klimtouwen en ringen. Daarna met staal, zodat het stevig en duurzaam werd. In 2019 werd de allereerste Buitengymzaal van Nederland geplaatst.

Buiten leer je meer dan je denkt

De wereld van kinderen ziet er anders uit dan vroeger. Ze klimmen minder in bomen, spelen minder op straat en zijn veel binnen. Terwijl juist buiten de ruimte is om te ontdekken. Daar waar het spannend mag zijn. Waar je rent, valt, opstaat en weer doorgaat.

“Kinderen leren zoveel meer als ze buiten zijn,” vertelt Erik. “Ze snappen waarom ze iets doen. De leerlijn ‘springen’ kun je invullen door over een kast te springen. Maar buiten kun je springen over een heg of hek. Dat is veel betekenisvoller voor kinderen.” En precies dát is waarom de Buitengymzaal zo goed werkt. Het sluit aan bij hun belevingswereld. Buiten is echt. Daar leer je bewegen op een manier die blijft hangen, en vooral heel leuk is. Dat plezier is het allerbelangrijkste.

De binnenruimte voldoet niet altijd

Het gebrek aan ruimte in speellokalen en gymzalen is niet alleen voor de basisschool in Oudenbosch een uitdaging, concludeert Fred: “We zien dat veel scholen worstelen met dit probleem, zeker nu de 2 uur gym op basisscholen wettelijk verplicht is. Ze hebben niet voldoende ruimte bij hun eigen locatie en de sporthal van de gemeente is te ver weg.”

Niet alleen de ruimte is een probleem, vertelt Erik: “De binnenruimte spreekt de kinderen van tegenwoordig steeds minder aan. Het staat te ver af van hun belevingswereld. Het gevolg is dat slechts 61,5% van de kinderen en 43,1% van de jongeren voldoet aan de beweegrichtlijn.” Dat kan en moet beter. Door kinderen te prikkelen en te stimuleren in de buitenomgeving. Daar waar ze ook na schooltijd actief kunnen zijn.

Gewoon gaan!

Sinds de eerste in 2019 staan er Buitengymzalen door het hele land. En nog steeds blijven we innoveren. Erik legt uit: “We hebben drie concepten ontwikkeld die uiteenlopen van compact tot uitgebreider buitengym. Zo is er altijd een concept die aansluit bij de mogelijkheden en wensen van scholen. Allemaal focussen ze zich op één ding: plezier in beweging.” Bij Nijha geloven we in beweegconcepten die plezier in beweging brengen. Daardoor dwingen we onszelf om verder te denken. En de vraag en behoefte van de klant en de gebruikers te vertalen naar uitdagende oplossingen.

Is de Buitengymzaal ook iets voor jullie? Neem dan een kijkje op de pagina.